Artykuły

Przepisy dotyczące wykorzystywania zdjęć i elementów graficznych

 

Zdjęcia i elementy graficzne należą do grupy elementów wizualnych, które urozmaicają i wzbogacają treści prezentacji. Dobrze dobrane akcenty wizualne nie tylko umożliwiają zobrazowanie omawianych treści, ale również ułatwiają przyswojenie prezentowanych informacji. Dlatego warto je wykorzystywać w swoich prezentacjach. Niemniej jednak należy pamiętać o kilku zasadach:

 

1)    Wybrane zdjęcia i elementy graficzne powinny bezpośrednio korespondować z omawianą tematyką. Dlatego nie warto wstawiać do prezentacji np. zdjęcia wieżowca Empire State Building (Nowy Jork), gdy temat związany jest z Puszczą Białowieską.

2)  Do prezentacji należy wybierać kolory neutralne. Dla przykładu połączenie czerwonego koloru z jaskrawą zielenią na pewno zmęczy oczy obserwatora i zniechęci go do dalszego oglądania.

3)  Zdjęcia powinny być dobrej rozdzielczości, wyraźne i klarowne.

4)  Każde zdjęcie czy obraz posiada swojego właściciela. Dlatego pod zdjęciem powinien znaleźć się opis zawierający: imię i nazwisko autora (lub nazwisko i pierwszą literę imienia autora), rok powstania/publikacji dzieła np.

źródło: Holger Weinandt (2020),

źródło: Weinandt H. (2020)

- Można również podać tytuł obrazu. Dla przykładu:

Obraz  Świętego Hieronima na pustyni (Leonardo da Vinci, 1480)

5)  Jeśli ogólnym tematem jednego slajdu jest np. Grób św. Piotra w Watykanie i wszystkie pozostałe elementy nawiązują do tego zagadnienia, wówczas zamieszczone zdjęcie wystarczy podpisać imieniem i nazwiskiem autora oraz rokiem publikacji np. 

źródło: Leonardo da Vinci (1480)

- Istnieje również możliwość podania licencji udostępnienia zajęcia.

źródło: Albert Dudai/CC BY-SA 3.0 (2020)

- W przypadku, gdy brakuje nazwiska autora, a zdjęcie udostępniono na internecie na zasadach wolnej licencji, wówczas podajemy nazwę strony i rok publikacji.

Przykład poniżej:

źródło: pl.wikipedia.org (2013),

źródło: Fakt (2017)

6)  Zdjęcia w prezentacji można również ponumerować. Dla przykładu:

Obraz 1: Święty Hieronimana pustyni (Leonardo da Vinci, 1480), Obraz 2: Święty Hieronim (Jacques Blanchard, 1632)

7)  Pamiętaj, aby wybierać zdjęcia i obrazy, które w legalny sposób można wykorzystywać w prezentacji.

- Najlepiej korzystać z darmowych licencji (o symbolu CC oznaczającym Creative Commons). Dobra wiadomość jest taka, że w internecie znajduje się wiele serwisów z darmowymi zdjęciami. Do takich należą m.in. Pexels, Unsplash, Pixabay, Freepik, Wikipedia, Free Images. Niemniej jednak pobierając obraz z w/w serwisów powinniśmy zapoznać się z jego licencją i zasadami udostępniania oraz publikowania.

- Opis symboli licencji prezentuje się następująco:

CC0 (Creative Commons Zero) - oznacza brak praw autorskich. Autor lub autorka przekazała swój utwór do domeny publicznej, stąd nie nakłada na użytkownika żadnych dodatkowych ograniczeń, ani wymogów. Pozwala to na swobodne wykorzystanie zdjęć, bez pytania o zgodę,

CC BY - umożliwia kopiowanie, rozprowadzanie, przedstawianie zdjęcia pod warunkiem oznaczenia autora i pochodzenia,

W tym przypadku możemy mieć kilka wersji tej licencji np.:

CC BY-SA 2.0 - umożliwia dzielenie się, kopiowanie i rozpowszechnianie utworu w dowolnym medium i formacie dla dowolnego celu, także dla celu komercyjnego z uwzględnieniem oznaczenia autora. Licencjodawca nie może odwołać udzielonych praw, o ile są przestrzegane warunki licencji.

CC BY-SA 3.0 - umożliwia dzielenie się, kopiowanie i rozpowszechnianie utworu w dowolnym medium i formacie dla dowolnego celu, także dla celu komercyjnego z uwzględnieniem oznaczenia autora. Licencja ta pozwala na wykorzystanie utworu tak długo, jak długo na ten utwór będzie udzielana taka sama licencja.

CC BY-SA 4.0 - Licencja ta pozwala na kopiowanie, zmienianie, remiksowanie, rozprowadzanie, przedstawienie i wykonywanie utworu jedynie w celach niekomercyjnych. Warunek ten nie obejmuje jednak utworów zależnych (mogą być objęte inną licencją).

CC BY-NC (ang. Noncommercial, NC) – oznacza „użycie niekomercyjne”. Licencja podaje, że zdjęcie nie może być wykorzystane do celów komercyjnych.

CC BY-NC-SA – oznacza „użycie niekomercyjne”. Licencja podaje, że zdjęcie nie może być wykorzystane do celów komercyjnych.

 

-    Użyte w prezentacji zdjęcie powinno zostać również opisane na końcowym slajdzie w wykazie materiałów wykorzystanych do przygotowanej prezentacji.

Można to zrobić wpisując na pierwszym miejscu autora, następnie dodać nazwę obrazu/zdjęcia (najlepiej kursywą), a na samym końcu podać rok wydania. Dla przykładu:

-      Albert Dudai, Domine, quo vadis, 1560–1609.

-      Da Caravaggio Merisi Michelangelo, Święty Piotr w pokucie, 1640

Warto podać opis licencji, miejsce wykonania zdjęcia i stronę internetową, z której zostało pobrane zdjęcie:

-      Albert Dudai, Przekrój lokalizacji Grobu i Golgoty, CC BY-SA 3.0, https://commons.wikimedia.org, 2013.

-      Albert Dudai, The Stone of Anointing. Church of the Holy Sepulchre, Jerusalem, CC BY 2.0, https://commons.wikimedia.org, 2011

W przypadku, gdy brak oznaczeń autora wówczas opis obrazu można zredukować do miejsca, podać stronę internetową i rok.

-      Kościół Grobu Świętego, Jerusalem, CC BY 2.0, https://pl.wikipedia.org, 2014.

 

Spotyka się również opis  zredukowany tylko do samego linku strony internetowej, z której pobrano zdjęcie. W takim przypadku należy upewnić się, że podana licencja pozwala na swobodne wykorzystanie zdjęcia bez konieczności oznaczenia autora obrazu.  Dla przykładu:

-    https://www.nationalgeographic.com/magazine/graphics/was-this-jesus-tomb

lub bardziej dokładny:

-    The site in Jerusalem that may be Jesus' tomb, National Geographic, https://www.nationalgeographic.com/magazine/graphics/was-this-jesus-tomb, 2020

 

opr. dr Barbara Radke