Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2024/2025. Nowy raport CEO i IRC
Jak co roku na stronie CEO pojaił sie nowy raport dotyczący obecności w polskim systemie oświaty dzieci i młodzieży cudzoziemskiej, w szczególności uczniów i uczennic z Ukrainy. Raport został opracowany na zlecenie Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z Fundacją International Rescue Committee Polska (IRC).
Informacje ze strony CEO:
Zgromadzone dane pokazują polski system z innej perspektywy i dają unikalny wgląd w sytuację integracji edukacyjnej dzieci z doświadczeniem migracji. Poniżej znajdziecie Państwo najważniejsze wnioski z analizy.
Polski system stał się różnorodny narodowościowo i kulturowo. Cudzoziemcy stanowią już 5,3% osób w polskim systemie edukacji. To osoby za 148 państw świata. Uczniowie cudzoziemscy obecni sią w 67% wszystkich szkół.
Większość polskich uczennic i uczniów doświadcza w szkole różnorodności kulturowej i narodowościowej. Ponad 4 miliony uczniów może mieć codzienny kontakt z różnorodnością – uczą się w szkołach, do których uczęszczają również uczniowie-cudzoziemcy. W co 3. klasie w Polsce uczą się uczniowie z Ukrainy (to 88,8 tys. oddziałów).
Niespójność danych PESEL, ZUS i SIO nie pozwala jednoznacznie potwierdzić, jak efektywnie wprowadzono obowiązek szkolny, wydaje się jednak, że był to ruch skuteczny. Wprowadzenie obowiązku szkolnego dla uczniów-uchodźców z Ukrainy spowodowało wzrost liczby uczniów w szkołach o ok. 14 tys. Zbieżność danych ZUS i SIO czyni prawdopodobnym, że:
w Polsce żyje obecnie około 150 tys. dzieci-uchodźców z Ukrainy w wieku szkolnym;
prawie wszystkie dzieci z tej grupy mieszkające w kraju realizują obowiązek szkolny;
prawie wszystkie dzieci, na które wypłacane jest świadczenie 800+, chodzą do polskich szkół.
Nie da się jednak jednoznacznie potwierdzić tych faktów, ponieważ dane z baz SIO, ZUS i PESEL nie zostały porównane.
Najważniejszym powodem do niepokoju jest wypadanie z systemu edukacji starszych uczniów zwłaszcza między III a IV klasą liceum oraz po I klasie technikum i szkoły branżowej. Z systemu znika nawet ok. 35% rocznika. Nie wiemy, co dzieje się z tymi osobami.
Ważnymi wyzwaniami dla integracji pozostają także ograniczony zakres korzystania z lekcji j. polskiego jako drugiego (wśród uczniów-uchodźców z Ukrainy to 48%) oraz funkcjonowanie tzw. klas cudzoziemskich (ponad 500 oddziałów w całej Polsce).
Na bazie analizy sformułowaliśmy następujące rekomendacje:
- Integracja edukacyjna wśród priorytetów polityki edukacyjnej. Wsparcie integracji edukacyjnej służy wszystkim uczennicom i uczniom polskich szkół. Jej przebieg będzie wpływał na wyniki edukacyjne i dobrostan wszystkich członków społeczności szkolnych. To z kolei wymaga priorytetowego traktowania integracji edukacyjnej w polityce edukacyjnej państwa.
- Porównanie danych z baz SIO, PESEL, ZUS. Porównanie danych zgromadzonych w rejestrach SIO, PESEL i ZUS jest konieczne dla weryfikacji, czy wszystkie dzieci w Polsce realizują swoje prawo do edukacji i obowiązek szkolny oraz dla oceny skuteczności innych rozwiązań w zakresie polityki migracyjnej
- Obowiązkowość nauki j. polskiego jako drugiego. Kluczowe znaczenie znajomości j. polskiego dla sukcesu edukacyjnego uczniów oraz ograniczony zakres korzystania z tych lekcji uzasadnia wprowadzenie obowiązkowości udziału w tych zajęciach dla osób, które nie posługują się nim w wystarczającym stopniu oraz podjęcie działań mających na celu profesjonalizację jego nauczania.
- Pogłębiona analiza sytuacji uczniów szkół ponadpodstawowych wypadających z systemu. Pogłębionej analizy wymaga sytuacja starszych uczniów, którzy pojawiają się w systemie edukacji, ale przerywają naukę przed ukończeniem szkoły lub przed ukończeniem 18 roku życia.
Z całym raportem z analizy (w j. polskim) oraz jego krótkim podsumowaniem (w j. polskim i angielskim) możecie Państwo zapoznać się na naszej stronie internetowej https://ceo.org.pl/uczniowie-
