Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2025/2026
Jeszcze kilka lat temu obecność uczniów z doświadczeniem migracji w polskiej szkole była dla wielu placówek nowym wyzwaniem. Dziś różnorodność kulturowa i narodowościowa jest już trwałym elementem polskiego systemu edukacji.
Najnowszy raport „Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2025/2026”, przygotowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej we współpracy z Fundacją International Rescue Committee Polska (IRC), pokazuje skalę tego zjawiska i dostarcza ważnych danych dotyczących edukacyjnych doświadczeń uczniów z innych krajów.
Raport opiera się na danych Systemu Informacji Oświatowej z kwietnia 2026 roku, uzupełnionych danymi z rejestru PESEL UKR i Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Po raz pierwszy autorzy przyglądają się także ścieżce edukacyjnej uczniów-cudzoziemców – temu, ilu uczniów rozpoczyna naukę w polskiej szkole, ilu ją przerywa oraz jak często przechodzi do kolejnej klasy.
Najważniejsze dane
W roku szkolnym 2025/2026 w polskich szkołach podstawowych i ponadpodstawowych uczyło się blisko 246 tys. uczniów-cudzoziemców – o około 9 tys. więcej niż rok wcześniej. Stanowili oni około 5 proc. wszystkich uczniów.
Zdecydowaną większość tej grupy – około 210 tys. osób, czyli 86 proc. – stanowili uczniowie z Ukrainy.
Oznacza to, że doświadczenie różnorodności kulturowej nie jest już doświadczeniem pojedynczych szkół czy dużych miast. Jest częścią codzienności coraz większej liczby społeczności szkolnych.
Co szczególnie zwraca uwagę?
1. Cudzoziemcy są coraz bardziej widoczną częścią polskiej szkoły
Liczba uczniów-cudzoziemców rośnie, przy czym szczególnie wyraźny wzrost widoczny jest w szkołach ponadpodstawowych. W roku szkolnym 2025/2026 uczyło się tam około 77,4 tys. uczniów-cudzoziemców, czyli o około 9 tys. więcej niż rok wcześniej.
2. Sama obecność w szkole nie oznacza jeszcze pełnej integracji
Raport zwraca uwagę na dostęp do dodatkowej nauki języka polskiego. W roku szkolnym 2025/2026 korzystało z niej zaledwie 22 proc. uczniów-cudzoziemców – o 36 proc. mniej niż w poprzednim roku szkolnym.
To szczególnie istotna informacja z perspektywy nauczycieli. Znajomość języka jest bowiem nie tylko warunkiem komunikacji, ale także uczestnictwa w lekcjach, rozumienia poleceń, budowania relacji i osiągania sukcesów edukacyjnych.
3. W szkołach ponadpodstawowych widoczny jest niepokojący sygnał dotyczący kontynuowania nauki
Autorzy raportu zwracają uwagę na dużą różnicę między liczbą uczniów-cudzoziemców rozpoczynających naukę w pierwszej klasie szkoły ponadpodstawowej a liczbą uczniów w klasie czwartej: 26,7 tys. w klasach pierwszych wobec 8,5 tys. w klasach czwartych. Zjawisko to wymaga dalszej analizy, ponieważ sama statystyka nie pozwala wyjaśnić przyczyn tych różnic.
4. Oddziały przygotowawcze są wykorzystywane coraz rzadziej
W roku szkolnym 2025/2026 funkcjonowały 203 oddziały przygotowawcze, a korzystało z nich około 1,2 proc. uczniów-cudzoziemców.
Nie oznacza to jednak, że potrzeba wsparcia przygotowującego do nauki w polskim systemie edukacji zniknęła. Zmieniają się raczej sposoby organizowania tego wsparcia.
Od „szkoły dla cudzoziemców” do szkoły różnorodnej
Najważniejszy wniosek z raportu można ująć w jednym zdaniu:
nie pytamy już, czy polska szkoła będzie różnorodna kulturowo – pytamy, jak dobrze będziemy potrafili tę różnorodność wykorzystać i nią zarządzać.
To wyzwanie nie dotyczy wyłącznie nauczycieli języka polskiego czy osób pełniących funkcję nauczycieli i nauczycielek wspomagających.
Dotyczy całej społeczności szkolnej.
Potrzebujemy szkoły, która potrafi:
- wspierać ucznia w nauce języka polskiego jako języka edukacji,
- rozpoznawać bariery w uczeniu się wynikające z doświadczenia migracji,
- budować relacje i poczucie przynależności,
- wykorzystywać różnorodność kulturową jako zasób edukacyjny,
- przeciwdziałać stereotypom i wykluczeniu,
- przygotowywać wszystkich uczniów do funkcjonowania w zróżnicowanym społeczeństwie.
To również ważny obszar kompetencji międzykulturowych, edukacji obywatelskiej i edukacji medialnej.
Warto przeczytać
Pełny raport „Uczniowie-cudzoziemcy w polskich szkołach w roku szkolnym 2025/2026” został przygotowany przez Centrum Edukacji Obywatelskiej i Fundację International Rescue Committee Polska.
PRZECZYTAJ RAPORT CEO I IRC
Fotografia z Pixabay
