O sztucznej inteligencji
Dziś szkoły stają przed strategicznym wyzwaniem: jak rozwijać kompetencje cyfrowe i umiejętność pracy z AI, by wykorzystać jej potencjał, a jednocześnie zadbać o poczucie bezpieczeństwa nauczycieli i uczniów?
Lęki nauczycieli wobec AI
Choć technologia otwiera nowe możliwości, wielu nauczycieli odczuwa niepokój. Oto najczęstsze obawy:
- marginalizacja roli nauczyciela – ponad połowa nauczycieli niepokoi się, że AI przejmie część ich obowiązków, co może osłabić ich znaczenie w klasie;
- utrata autorytetu – uczniowie mogą częściej sięgać po AI, a rzadziej zadawać pytania nauczycielowi, co podważa jego pozycję jako eksperta;
- stygmatyzacja – korzystanie z AI bywa postrzegane jako oszustwo lub lenistwo;
- brak kompetencji i wsparcia – wielu pedagogów nie czuje się przygotowanych do pracy z AI, brakuje im szkoleń i jasnych wytycznych.
Co mogą zrobić szkoły?
Po pierwsze – transparentna narracja. Zgodnie z „Białą księgą AI w szkole” PAN (2025) oraz „Polityką rozwoju AI w Polsce do 2030 r.”, AI ma wspierać, a nie zastępować nauczyciela. Kluczowe jest budowanie pozytywnej narracji wokół sztucznej inteligencji – nie jako zagrożenia, lecz jako narzędzia wspierającego personalizację nauczania, analizę postępów uczniów, tworzenie materiałów dydaktycznych.
Po drugie – szkoły powinny wypracować jasne zasady korzystania z AI, obejmujące zgodność z RODO i ochronę danych uczniów, procedury reagowania na incydenty związane z AI i ograniczenie zjawiska „shadow AI” – nieautoryzowanego, niekontrolowanego użycia narzędzi AI.
Z używaniem sztucznej inteligencji wiąże się konieczność uzupełnienia luk kompetencyjnych. Nie wystarczy „znać” AI – trzeba umieć ją krytycznie i etycznie wykorzystywać. Szkoły powinny zapewnić regularne szkolenia dla nauczycieli, przestrzeń do dzielenia się doświadczeniami oraz wsparcie techniczne i metodyczne.
Opracowując politykę użycia AI, oprócz jasnych zasad korzystania, należy pamiętać o już wdrożonych ramach prawnych. Dnia 12 lipca 2024 r. opublikowano Rozporządzenie o sztucznej inteligencji. To zasady dotyczące rozwoju, wdrażania i używania sztucznej inteligencji na terenie UE. Oprócz opisu zakazanych praktyk w zastosowaniu AI i związanych z nimi konsekwencji AI Act zawiera art. 4, tzw. AI Literacy. Zobowiązuje on pracodawców, jak i dostawców stosujących AI, do aktywnego działania w kierunku zapewnienia pracownikom odpowiedniej wiedzy i umiejętności w tym zakresie.
Sztuczna inteligencja nie zastąpi nauczyciela – to dziś wiadomo na pewno, ale wymusza postawę otwartości, krytycyzmu i gotowości do uczenia się. Dla nauczycieli oznacza to nieustanne podnoszenie kompetencji cyfrowych i AI. Szkoły, które traktują te umiejętności poważnie i podchodzą systemowo, zyskają efektywnych i nowoczesnych nauczycieli. Nauczycieli, którzy uczą rozumienia działania algorytmów, oceniania wiarygodności treści generowanych przez AI oraz świadomości zagrożeń związanych z prywatnością.
PCEN dba o rozwój kompetencji cyfrowych nauczycieli. Zapewnia konsultacje (prowadząca: Beata Symbor) i organizuje szkolenia/seminaria tematyczne w tym obszarze. Udział w nich to skuteczny sposób na dostosowanie metodyki nauczania do nowych realiów.
Maria Gajewska (doradczyni metodyczna)
Źródło: https://www.facebook.com/PCENGdansk/posts/1644120576996443?ref=embed_post